Nieinwazyjne badania prenatalne

Badania prenatalne służą temu, aby sprawdzić, czy płód nie jest chory, czy rozwija się prawidłowo, a także po to, aby przyszli rodzice mogli bardziej spokojnie patrzeć w przyszłość. Nieinwazyjne badania nie grożą żadnymi powikłaniami, są bezpieczne i może je robić każda przyszła mama, która po prostu chce mieć pewność, że jej maluch jest zdrowy. Najczęściej wystarczy zwykłe USG – to najlepszy miernik zdrowia malucha, ale istnieją również inne sposoby na to, aby potwierdzić, że płód rozwija się prawidłowo. Robi się je jeszcze w większości w pierwszym trymestrze ciąży.

Badania te nie są koniecznością, nikt nie każe ich robić, jednak jeśli masz ponad 35 lat, w rodzinie były choroby genetyczne lub już kiedyś urodziłaś dziecko z zespołem Downa lub innymi wadami układu nerwowego, warto się im poddać. Dostaniesz skierowanie od lekarza, dzięki którym badanie to będzie bezpłatne – zrefunduje je NFZ. W innym przypadku, gdy po prostu robisz badania bo się obawiasz o zdrowie dziecka, najprawdopodobniej będziesz musiała za nie niestety zapłacić – w zależności od techniki badanie 200 do 700 zł.

Rodzaje nieinwazyjnych badań prenatalnych:

  • USG genetyczne – wykonuje się je pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży, a kolejne między 20 a 24 tygodniem. Powinno trwać około 30 minut. W tym czasie ocenia się pęcherzyk żółtkowy i ciążowy, kość nosową, pracę serca, grubość fałdu karkowego, długość kości udowej, łożysko, pępowinę i płyn owodniowy. Dzięki temu badaniu można stwierdzić m.in. zespół Downa, Turnera, Edwardsa, a także rozszczepienie podniebienia lub cewę nerwową. Po 20 tygodniu pozwala wykryć wady serca.
  • Badanie poziomu AFP (alfafetoproteiny płodowej) we krwi matki –ten test służy do wykrycia przepukliny rdzeniowej oraz innych wad rdzenia kręgowego i mózgu. Jeśli obecna jest wada poziom alfa-fetotropiny w krwi matki jest wyższy od przeciętnej. Wtedy zostaniesz skierowana na podobne badanie lub na USG, aby wykluczyć ewentualny nieprawidłowy wynik pierwszego testu.
  • Test potrójny (AFP, HCG i estriol) – jest ono wykonywane najczęściej między 16. a 20. tygodniem ciąży. Służy ocenie ryzyka urodzenia dziecka z aberracją chromosomową (np. z zespołem Downa, zespołem Edwardsa) oraz z otwartą wadą ośrodkowego układu nerwowego;
  • Test PAPP-A – ocenia się w nim biochemiczne parametry krwi matki (białka PAPP-A, beta HCG) i parametrów ultrasonograficznych płodu, jest to badanie przesiewowe w kierunku zespołu Downa, Edwardsa i Patau.

Krwawienie w II i III trymestrze ciąży

Jesteś już w tym okresie, gdy nie masz wątpliwości co do swojego stanu, przyzwyczaiłaś się do myśli, ze będziesz miała dziecko i nie grozi ci już tak łatwo poronienie. Jednak krwawienia mogą się pojawiać. Jest kilka powodów krwawienia w II i III trymestrze ciąży.

W II trymestrze krwawienia występują niezwykle rzadko, są raczej nieznaczne i niegroźne. Zazwyczaj ich przyczyną jest nadżerka. Jeśli pojawia się po wizycie u ginekologa, najprawdopodobniej wystąpiło na skutek podrażnienia szyjki macicy. Zdarza sie także po stosunku płciowym. Mimo to krwawienia w drugiej połowie ciąży, tak w II jak i III trymestrze, mogą mieć znacznie poważniejsze przyczyny. Szczególnie należy mieć się na baczności w III trymestrze ciąży, który pod względem powikłań io ryzyka jest podobny do I trymestru, a nawet bardziej.

Większość krwawień w tym okresie związana jest z przodującym łożyskiem lub z przedwczesnym oddzielaniem się łożyska. Inne są związane albo z przedwczesnym porodem (już nie poronieniem) albo z chorobami szyjki macicy.

Przodujące łożysko

Zdarza się, że łożysko zamiast umiejscawiać się na ścianie macicy, zatrzymuje się w dolnej części macicy zasłaniając całkowicie lub w pewnym stopniu ujście kanału szyjki macicy. Jeśli lekarz w czasie USG uzna, ze do tego doszło zaleci ci bardzo spokojny tryb życia, a w przypadku krwawienia pójdziesz na kilka dni do szpitala. Po zahamowaniu krwawienia będziesz przyjmować leki podtrzymujące ciążę i leżeć. W skrajnych przypadkach konieczna bywa operacja. Jednak zazwyczaj przy tym problemie ciąża kończy się szczęśliwie. Trzeba tylko o siebie dbać i mieć częsty kontakt z lekarzem.

Choroba szyjki macicy

Niestety, ciąża nie jest gwarantem braku infekcji i chorób „kobiecych”, stąd podczas wizyty u lekarza nie tylko jest badany twój brzucha, ale także okolice krocza. Krwawienie może bowiem oznaczać nadżerkę, a nawet nowotwór.

Odklejanie łożyska

Zdarzyć się może po uderzeniu w brzuch, przy zaburzeniach krzepnięcia krwi, a także przy nagłym wzroście ciśnienia. Objawia się mocnym i ciągłym bólem brzucha oraz krwawieniem. Jeśli między łożyskiem a ścianą macicy wytworzy się krwiak, oznacza to, odkleiło sie tylko na powierzchni. Wtedy nie dochodzi do krwawienia. Hospitalizacja w obu przypadkach jest konieczna. Przy częściowym odklejeniu łożyska krwiak najczęściej sam się wchłania i ciąża przebiega dalej prawidłowo, przy obfitym krwawieniu może dość do zagrożenia życia matki i dziecka – konieczne jest wtedy cesarskie cięcie.

Przedwczesne skurcze macicy

Zdarza sie, ze juz po 20 tygodniu pojawia się bezbolesne, ale nieprzyjemne twardnienie brzucha (tzw. skurcze Braxtona-Hicksa), które przygotowują macicę do porodu. Trzeba na nie zwrócić uwagę, ponieważ mogą być wstępem do przedwczesnego porodu, powinnaś więc powiadomić o nich lekarza. Jeśli towarzyszą im upławy, bóle, ciążenie macicy, niezbyt przyjemne objawy ze strony żołądka i jelit, może to oznaczać początek przedwczesnego porodu. Powinnaś więc znaleźć się jak najszybciej w szpitalu, bo szybka interwencja może zatrzymać akcję. Najprawdopodobniej będziesz musiała do końca ciąży leżeć i brać leki hamujące czynność skurczową macicy.

Pęknięcie macicy

Jest rzadkie, zdarza się w czasie ciąży lub porodu, najczęściej u wieloródek. Przyczyna może być też nieprawidłowe ułożenie łożyska. Objawem jest gwałtowny krwotok, bóle brzucha. Konieczna jest natychmiastowa operacja w której zszyta zostanie ścianka macicy. Czasem niestety trzeba ją usunąć.

Odejście czopu śluzowego

Na kilka dni przed porodem odchodzi czop śluzowy, który zamyka szyjkę macicy, bywa podbarwiony krwią. Jest zupełnie niegroźne.

Kilka rad:

  • Gdy zauważysz plamienie, nie bierz żadnych lekarstw tylko połóż się i obserwuj organizm. Jeśli szybko minie, przy najbliższej wizycie zgłoś je lekarzowi.
  • Przy krwawieniu przypominającym bardzo skąpą miesiączkę połóż się, skontaktuj z lekarzem i jedź do niego samochodem lub taksówką.
  • Przy obfitszym krwawieniu natychmiast wezwij karetkę lub poproś kogoś by cię zawiózł do szpitala..

Krwawienie w I trymestrze ciąży

Krwawienie jest częstym problemem wielu kobiet w ciąży. Może się pojawić na każdym jej etapie, w postaci wydzieliny w kolorze czerwonawym lub brunatnym. Jeśli się pojawi, nie wpadaj od razu w panikę – nie musi oznaczać poronienia. Jednak zazwyczaj jest sygnałem dla organizmu: Zwolnij!

Niezależnie od ilości krwawienia, każde wymaga najlepiej natychmiastowej konsultacji z lekarzem. Zarówno dlatego, że może oznaczac nieprawidłowości, jak i dlatego, że najprawdopodobniej kosztuje cię to bardzo dużo stresu i lęku, a to jest, jak zapewne doskonale wiesz, niewskazane w ciąży.

Zanim pójdziesz do lekarza spróbuj zapamiętać konsystencję, kolor wydzieliny oraz ewentualne dolegliwości, które jej towarzyszyły. Pomoże to lekarzowi zdiagnozować problem.

Lekarz najprawdopodobniej każe ci zwolnić tempo albo po prostu leżeć. Możliwe, że zapisze ci również leki rozkurczowe i hormonalne. Jeśli jednak okaże się, że to powazniejszy problem, możliwe, że będziesz musiała na jakis czas iść do szpitala. Wszystko jednak zależy od tego, co spowodowało krwawienie.

Przyczyny we wczesnej fazie ciąży

Nie musisz się martwić:

  • Zmiany hormonalne – to sam początek ciąży, a w twoim organizmie szaleje burza. Nic dziwnego, że musi dostosować się do nowych warunków. Krwawienie może pojawić się w czasie, gdy normalnie spodziewałaś się miesiączki.
  • Zagnieżdżanie jaja płodowego – czasem zdarza sie, że powoduje niewielkie krwawienie. Nie masz się czym przejmować.

Nieprawidłowości:

  • Zbyt mało progesteronu – tu już nieco większy problem. Hormon ten odpowiada za utrzymanie ciąży i zagnieżdżenie jaja. Jego niedobór niestety może doprowadzić do poronienia. Najprawdopodobniej będziesz brała leki podtrzymujące i wylądujesz w łóżku, albo będziesz musiała iśc do szpitala na jakiś czas. W tym przypadku wydzielina jest koloru jasnoczerwonego.
  • Problemy „kobiece” – jeśli masz nadżerke, żylaki pochwy, polipa lub inne problemy związane z szyjką macicy lub pochwą może pojawić się krwawienie koloru czerwonego wraz ze skrzepami.

Hospitalizacja

  • Poronienie – jeśli zarodek rozwija się nieprawidłowo, może dojść do najgorszego, czyli samoistnego poronienia, z obfitym krwawieniem, któremu towarzyszą mocne bóle brzucha, nudności, a nawet omdlenie. Stąd, gdy tylko zaczynasz odrobinę krwawić, idź do lekarza, ponieważ na samym początku można próbować temu zapobiec!
  • Ciąża pozamaciczna – jest dużym problemem, ponieważ może zagrozić twojemu życiu. Dochodzi do niej gdy zapłodniona komórka jajowa zagnieździ się nie tam, gdzie trzeba (ścianka macicy) lecz gdzie indziej – najczęściej w jajowodzie, rzadziej w jajniku lub jami brzusznej. Niestety, taki zarodek nie ma praktycznie szans na przeżycie, a jego wzrost może prowadzic do komplikacji w postaci krwotoku wewnetrznego, zagrażającego twojemu życiu.
  • Choroba trofoblastyczna – bardzo rzadki przypadek, ponieważ występuje zaledwie w przypadku 1% ciąż. Polega na tym, że tkanki budujące łożysko rozwijają sie nieprawidłowo. Zazwyczaj zaburzenia te są łagodne, czasem jednak okazuje się że niektóre tkanki są złośliwe i wymagaja chemioterapii. Objawem są krwawienia oraz zbyt duża macica w stosunku do dróg rodnych. Aby wyleczyć tę chorobę trzeba koniecznie wyłyżeczkować macicę, nie zachodzić w ciąże minimum rok (a zatem najlepiej przyjmować antykoncepcję hormonalną) i kontrolować stężenie hCG (gonadotropiny kosmówkowej).

Jod w ciąży

Jod jest dla organizmu niezbędnym minerałem. Ma olbrzymi wpływ na prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz na funkcjonowanie mózgu. Nie może go więc zabraknąć w diecie, szczególnie przyszłej mamy.

Niedobór

Niedobór jodu stanowi, niestety, olbrzymi problem dla wielu regionów na świecie. Najwięcej jest go oczywiście nad morzem, ale już na przykład w górach jest go zbyt mało. Stąd powszechne jest obecnie jodowanie soli, dzięki czemu jego braki w organizmie mają szansę

być regularnie uzupełniane.

Przyszłe mamy szczególnie powinny zwrócić uwagę na swoją dietę. Niedobór wielu składników może być przyczyną nieprawidłowości w rozwoju płodu. Brak jodu może spowodować wiele schorzeń związanych z rozwojem dziecka, na przykład upośledzenie umysłowe czy powstanie tzw. wola. Ponadto niedobór jodu w ciąży może spowodować poronienie i zwiększenie prawdopodobieństwa zgonu poporodowego noworodka.

Badania

Niedobór jodu można sprawdzać regularnie podczas badania moczu, jego prawidłowy poziom to 100 µg/l. U kobiet ciężarnych karmiących piersią zapotrzebowanie to wzrasta niemal dwukrotnie. Dla kobiet w ciąży wynosi 150-200 µg/l. Jest to spowodowane m.in. rozwojem płodu, działaniem gonadotropiny kosmówkowej czy zwiększoną filtracją nerkową i wydalaniem jodu wraz z moczem. Niższy poziom należy skonsultować z lekarzem.

Dieta

Kobiety w ciąży nie powinny spożywać zbyt wiele soli jodowanej ze względu m.in. na obrzęki, zatem niedobór powinny uzupełniać prawidłową dietą lub, jeśli lekarz je zaleci, preparatami zawierającymi ten pierwiastek.

Najlepszym źródłem jodu są ryby morskie, takie jak dorsz, śledź, makrela, flądra, tuńczyk. Również mięso (drób, wieprzowina i wołowina) zawierają jod, choć nie w takich ilościach jak ryby. Ich codzienne spożycie może uzupełnić niedobory jodu. Ponadto jod zawierają jaja, mleko i produkty mleczne. Jednak poza rybami w pozostałych produktach ilość jodu zależna jest od rodzaju gleby, wody czy pasz.